IT Select Lab

ครอบครัว · เริ่มต้น · ประมาณ 9 นาที

ข่าวไหนเร่งให้แชร์ หยุดเช็กก่อนเสมอ

ข่าวปลอมไม่ได้แค่ทำให้เข้าใจผิด หลายครั้งมันพาไปสู่เพจปลอมและบัญชีรับบริจาคปลอม การเช็ก 1 นาทีช่วยทั้งเงินและความสัมพันธ์ในบ้าน

0/5

เปิดโหมดสอน (สไลด์เต็มจอ)

จำภาพนี้ภาพเดียว

ข่าวไหนเร่งให้แชร์หรือโอน หยุดเช็กต้นทางก่อนเสมอ

  • หยุดก่อนแชร์
  • ค้นภาพและต้นทาง
  • โอนแล้ว โทร 1441
ข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือน · IT Select Lab

สรุปใน 3 บรรทัด

  1. ข้อมูลเท็จที่แชร์เพราะหวังดีเรียกว่าข้อมูลผิดพลาด ส่วนข้อมูลเท็จที่ตั้งใจปล่อยเพื่อทำให้เสียหายเรียกว่าข้อมูลบิดเบือน [12]
  2. ช่วงภัยพิบัติ มิจฉาชีพใช้ภาพเก่าหรือภาพจากข่าว โพสต์คู่กับบัญชีชื่อบุคคลหรือบัญชีม้า เพื่อหลอกรับบริจาค [2][22]
  3. ก่อนเชื่อหรือแชร์ ให้ดูแหล่งที่มา วันที่ ค้นภาพย้อนหลัง และเช็กกับหน่วยตรวจสอบข่าว เช่น ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมหรือ Cofact [9][13][1][17]

ทำสิ่งนี้ตอนนี้

  • เพิ่มเพื่อน LINE @antifakenewscenter และ @cofact ไว้ส่งข่าวที่สงสัยให้ตรวจ แล้วชวนพ่อแม่เพิ่มด้วย [1][17]
  • ลองค้นภาพย้อนหลังหนึ่งครั้งตอนนี้ กดค้างที่ภาพในมือถือแล้วเลือก Google Lens จะเห็นว่าภาพเคยปรากฏที่ไหนและเมื่อไร [13]
  • ตกลงในกลุ่มครอบครัวว่า โพสต์ไหนขอเงินบริจาคให้ถามกันก่อนโอน และบริจาคผ่านหน่วยงานหรือมูลนิธิที่ตรวจสอบได้เท่านั้น [22]

1 ลองคิด

ถ้าญาติในกลุ่ม LINE ครอบครัวส่งภาพบ้านจมน้ำพร้อมเลขบัญชีขอรับบริจาค แล้วพิมพ์ว่า "ช่วยกันแชร์ด่วน" คุณจะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นเรื่องจริง

คำตอบสั้น ๆ คือ ยังไม่ต้องเชื่อและยังไม่ต้องแชร์ ค้นภาพย้อนหลัง หาต้นทาง แล้วบริจาคผ่านองค์กรที่ตรวจสอบได้เท่านั้น

ไม่ต้องตอบใคร แค่ตอบในใจ แล้วอ่านต่อ

2 ดูสัญญาณ

เรื่องนี้เกิดขึ้นอย่างไร

นักวิจัยของ Council of Europe แบ่งปัญหาข้อมูลเป็น 3 แบบ ตามว่าเท็จไหม และตั้งใจทำร้ายไหม [12] ข้อมูลผิดพลาด (misinformation) คือข้อมูลเท็จที่คนแชร์โดยไม่ได้ตั้งใจทำร้าย ข้อมูลบิดเบือน (disinformation) คือข้อมูลเท็จที่คนปล่อยรู้ตัวและตั้งใจให้เกิดความเสียหาย ส่วน ข้อมูลจริงที่ใช้ทำร้าย (malinformation) คือเรื่องจริง เช่น เรื่องส่วนตัวของใครสักคน ที่ถูกนำออกสู่สาธารณะเพื่อทำร้าย [12] ข่าวเดียวกันจึงเปลี่ยนจากข้อมูลบิดเบือนเป็นข้อมูลผิดพลาดได้ ทันทีที่คนหวังดีกดส่งต่อ

รายงาน Digital News Report 2026 ของ Reuters Institute (สำรวจปี 2569) พบว่าคนไทย 78% ใช้โซเชียลมีเดียเป็นแหล่งข่าว และ 37% แชร์ข่าวผ่านโซเชียล แอปแชต หรืออีเมล [18] CISA ชี้ว่าเนื้อหาที่ปลุกอารมณ์จนกลบการคิดคือเนื้อหาที่แพร่เร็วที่สุด [7] ในกลุ่มแชตปิด ข่าวลือตรวจจับยากเพราะคนนอกมองไม่เห็น [12] และหลายคนเกรงใจ ไม่กล้าแย้งพ่อแม่หรือผู้ใหญ่ที่ส่งมา [25]

ในไทย หลังแผ่นดินไหว 28 มี.ค. 2568 ข่าวปลอมยอดนิยมของสัปดาห์เกือบทั้งหมดเป็นเรื่องภัยพิบัติ เช่น เตือนสึนามิปลอม [21] ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมเคยพบภาพ "น้ำท่วม" ที่อ้างว่าเป็นวันที่ 28 ต.ค. 2569 แต่เป็นภาพเก่าปี 2568 [2] แล้วเรื่องเงินก็ตามมา มิจฉาชีพนำภาพผู้ประสบภัยมาโพสต์คู่บัญชีส่วนตัวหรือบัญชีม้า [22] บางรายทำบัญชีที่ใช้ชื่อและโลโก้คล้ายสำนักข่าวจริง [14] หรือทำเพจอ้างเป็นตำรวจที่ "ช่วยตามเงินคืน" เพื่อหลอกเหยื่อซ้ำ [3][23] ด้านสุขภาพ WHO เตือนว่าข้อมูลเท็จช่วงโรคระบาดทำให้คนทำสิ่งเสี่ยงต่อสุขภาพได้ [8]

ลองนึกภาพว่าข่าวปลอมคือไฟที่ลามในหมู่บ้าน คนจุดมีไม่กี่คน แต่คนที่ช่วยพัดให้ลามคือเพื่อนบ้านที่หวังดี การหยุดเช็กหนึ่งนาทีก่อนกดส่งต่อ คือการดับไฟในมือเรา

ดูกลโกงทีละขั้น

‹ฟีด

ข่าวด่วนทันโลก (ปลอม)

ด่วน!! น้ำท่วมหนักคืนนี้ ชาวบ้านติดอยู่บนหลังคา ใครเห็นช่วยกันแชร์ด่วน!!

แชร์ 8,400 ครั้ง

ขั้นที่ 1 จาก 5

โพสต์ปลุกอารมณ์ ภาพบ้านจมน้ำ

โพสต์ภาพบ้านจมน้ำพร้อมคำว่า "ด่วน" ปลุกทั้งความกลัวและความสงสาร ภาพแบบนี้หลายครั้งเป็นภาพเก่าหรือภาพจากข่าวอื่นที่ถูกนำมาใช้ใหม่ [2][22] และเนื้อหาที่ปลุกอารมณ์แรงคือเนื้อหาที่แพร่เร็วที่สุด [7]

‹กลุ่ม บ้านเรา (6)
ป้าแดง: ดูนี่สิ น่าสงสารมาก ช่วยกันโอนคนละนิด แล้วแชร์ต่อด่วนนะ!!tanlok-news-live.example/flood
น้าหนึ่ง: แชร์ไป 3 กลุ่มแล้วจ้า
จริงเหรอคะป้า

ขั้นที่ 2 จาก 5 · จุดที่หยุดได้ง่ายที่สุด

ญาติส่งต่อเข้ากลุ่มครอบครัว

ญาติที่หวังดีกดส่งต่อ ตอนนี้ข่าวเท็จกลายเป็นข้อมูลผิดพลาด เพราะคนส่งไม่รู้ว่าเท็จ [12] ข่าวลือในกลุ่มแชตปิดตรวจจับยาก และหลายคนเกรงใจไม่กล้าแย้งผู้ใหญ่ [12][25]

หยุดได้ตรงนี้: ก่อนกดส่งต่อหรือโอน หยุด 1 นาที กดค้างที่ภาพแล้วค้นด้วย Google Lens และเช็กกับศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมหรือ Cofact ถ้าหาต้นทางไม่เจอ อย่าเพิ่งแชร์และอย่าเพิ่งโอน

tanlok-news-live.example/flood

ข่าวด่วนทันโลก Live

ศูนย์รับบริจาคช่วยผู้ประสบภัยน้ำท่วม โอนตรงถึงมือชาวบ้าน ปิดรับคืนนี้

บริจาคเลย

ขั้นที่ 3 จาก 5

เพจปลอมเป็นสำนักข่าวเปิดรับบริจาค

ลิงก์พาไปเพจหรือเว็บที่ใช้ชื่อและโลโก้คล้ายสำนักข่าว แต่เติมคำต่อท้ายชื่อ ไม่มีเครื่องหมายยืนยัน เพิ่งสร้าง และใช้โดเมนแปลก [14][15] นักวิจัยเรียกสิ่งนี้ว่าเนื้อหาแอบอ้าง [12]

‹แอปธนาคาร

ยืนยันการบริจาค

฿1,000.00

ไปยัง
นายสมมติ ช่วยเหลือ
บัญชี
xxx-x-x7731
บันทึก
บริจาคน้ำท่วม
ยืนยันโอน

ขั้นที่ 4 จาก 5

บัญชีรับบริจาคเป็นชื่อบุคคล

เลขบัญชีที่ให้โอนเป็นชื่อบุคคล ไม่ใช่มูลนิธิหรือองค์กร มักเป็นบัญชีส่วนตัวหรือบัญชีม้า (บัญชีของคนอื่นที่คนโกงใช้รับเงิน) [22] บางโพสต์แนบลิงก์ ซึ่งช่วงภัยพิบัติเคยพบลิงก์ที่ติดตั้งมัลแวร์ขโมยข้อมูลธนาคาร [24]

‹หน่วยติดตามทรัพย์ออนไลน์ (ปลอม)
เราช่วยติดตามเงินบริจาคที่ถูกโกงคืนได้ค่ะ
ส่งชื่อ เลขบัญชี และชำระค่าดำเนินการก่อนนะคะ

ขั้นที่ 5 จาก 5

เสียเงิน แล้วเพจปลอมมาหลอกซ้ำ

เงินถูกโอนต่อไปแล้ว ส่วนโพสต์เดิมยังถูกแชร์ในกลุ่มอื่น จากนั้นมีเพจที่อ้างเป็นหน่วยงานตำรวจ ใช้ภาพจากเพจจริง เสนอช่วยตามเงินคืนเพื่อหลอกเหยื่อซ้ำ [3][23] ช่องทางจริงคือสายด่วน 1441 ไม่ใช่เพจแบบนี้ [3]

กดตัวเลขด้านบน ปุ่มลูกศร หรือ "เล่นอัตโนมัติ" หน้าจอทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ

สัญญาณเตือน

  • ปลุกอารมณ์แรง ทั้งกลัว โกรธ หรือสงสาร แล้วเร่งให้ "ส่งต่อด่วน" [7]
  • ไม่มีแหล่งที่มา ไม่มีชื่อผู้เขียนหรือหน่วยงานที่ตรวจสอบได้ หรืออ้าง "หมอ" หรือ "ผู้เชี่ยวชาญ" ที่ค้นแล้วไม่พบตัวตน [7][9]
  • ภาพหรือคลิปไม่มีวันที่และสถานที่ หรือวันที่ในข้อความไม่ตรงกับภาพ [2][9]
  • ชื่อเพจหรือบัญชีคล้ายสำนักข่าวหรือหน่วยงาน แต่เติมคำต่อท้าย ไม่มีเครื่องหมายยืนยัน เพิ่งสร้าง หรือเว็บใช้โดเมนแปลก [14][7][15]
  • พ่วงลิงก์ LINE ID หรือ SMS ให้กด ขอข้อมูลส่วนตัว หรือขอโอนเงิน ไม่ว่าจะเป็นเงินบริจาค ค่าดำเนินการขอเงินคืน หรือเงินลงทุน [3][15][22][24]
  • บัญชีรับบริจาคเป็นชื่อบุคคล ไม่ใช่มูลนิธิหรือองค์กร [22]
  • ข้อความเดียวกันถูกโพสต์ซ้ำจากหลายบัญชีพร้อมกัน หรือมีคอมเมนต์ชื่นชมซ้ำ ๆ ให้ดูเหมือนกระแสจริง [7][14]

สัญญาณที่ชัดที่สุดคือข่าวที่ทั้ง เร่งให้แชร์ และ ขอให้โอนเงิน ในโพสต์เดียวกัน

ของจริง หรือของปลอม

อ่านตัวอย่างแล้วตัดสินใจก่อน จากนั้นกดเปิดเฉลย จุดที่ควรสังเกตจะมีหมุดตัวเลขชี้ให้ดู

ตัวอย่างเพื่อการศึกษา — ชื่อบุคคล หน่วยงาน เบอร์ และโดเมนในตัวอย่างเป็นชื่อสมมติ

ข้อความลูกโซ่เรื่องสุขภาพในกลุ่มครอบครัว

‹กลุ่ม บ้านเรา (ส่งต่อโดยลุงชัย)
ด่วน!! นพ.สมมติ ใจดี เตือน ไวรัสสายพันธุ์ใหม่ระบาดแล้ว ป้องกันได้ 100% ด้วยการดื่มน้ำขิงต้มกับเกลือทุกเช้า หมอทุกคนรู้แต่ไม่ยอมบอก ส่งต่อให้คนที่คุณรักอย่างน้อย 10 กลุ่ม!!

โพสต์ขอรับบริจาคช่วงน้ำท่วม

‹ฟีด

รวมใจช่วยน้ำท่วมคลองเจ็ดสมมติ (เพจสร้างเมื่อ 3 วันก่อน)

วันนี้น้ำท่วมหนักมาก ชาวบ้านติดอยู่บนหลังคา ใครช่วยได้โอนด่วนที่บัญชี นายสมมติ ช่วยเหลือ 0x-xxx-xxxx หรือกดลิงก์บริจาค https://help-klong7.example/donate

ประกาศจากหน่วยงานในพื้นที่

‹ฟีด

สำนักงานบรรเทาภัยจังหวัดสมมติ (บัญชีรับรองแล้ว)

29 ต.ค. 2569 เวลา 08.00 น. ประกาศเฝ้าระวังน้ำล้นตลิ่งบริเวณตำบลสมมติ ระหว่าง 29–31 ต.ค. 2569 ประชาชนติดตามประกาศจากหน่วยงานในพื้นที่ สอบถามโทร 0x-xxx-xxxx (สายหน่วยงาน) ไม่มีการเรี่ยไรเงินหรือขอข้อมูลส่วนตัวผ่านช่องทางนี้

3 ลองเลือก

สถานการณ์จำลอง ข่าวน้ำท่วมในกลุ่ม LINE ครอบครัว

ตัวอย่างเพื่อการศึกษา — ชื่อบุคคล หน่วยงาน เบอร์ และโดเมนในตัวอย่างเป็นชื่อสมมติ

คุณอยู่ในกลุ่ม LINE ครอบครัว ป้าแดงที่คุณเคารพส่งโพสต์ข่าวน้ำท่วมมา เลือกสิ่งที่คุณจะทำจริง ๆ ชื่อ เพจ และเลขบัญชีทั้งหมดเป็นเรื่องสมมติ

กลุ่ม LINE "บ้านเรา" ข้อความจากป้าแดง

แชทเข้า

    ลองตอบ

    1. ป้าแชร์ข่าวสุขภาพที่เป็นเท็จเข้ากลุ่มครอบครัว เพราะเชื่อว่าจริงและอยากให้ทุกคนปลอดภัย การกระทำของป้าตรงกับข้อใด
    2. โพสต์ภาพน้ำท่วมขอรับบริจาค ให้โอนเข้าบัญชีชื่อบุคคล และมีคนแชร์เป็นหมื่นครั้ง ควรทำอย่างไร
    3. คุณเพิ่งรู้ว่าข่าวที่ส่งต่อเมื่อเช้าเป็นข่าวปลอม ควรทำอย่างไร

    4 วิธีรับมือ

    วิธีป้องกัน

    หยุดก่อนแชร์ ถ้าข่าวทำให้รู้สึกรุนแรง ให้ชะลอแล้วตรวจก่อน CISA เรียกหลักนี้ว่า "คิดก่อนกดลิงก์" [7]

    ตรวจตาม 7 ขั้นของ WHO ดูแหล่งที่มา อ่านให้เกินพาดหัว ตรวจว่าผู้เขียนมีตัวตน ดูวันที่ ดูหลักฐานประกอบ ถามตัวเองว่าอยากเชื่อเพราะตรงกับที่คิดไว้หรือเปล่า และพึ่งหน่วยตรวจสอบข่าว [9] ที่สำคัญคือดูว่าหน่วยงานที่ถูกอ้างถึงประกาศเรื่องนี้บนช่องทางทางการของตัวเองหรือไม่ [14]

    ค้นภาพย้อนหลัง บนมือถือให้กดค้างที่ภาพแล้วเลือก Google Lens หรือใช้ TinEye ผลลัพธ์จะบอกว่าภาพเคยปรากฏที่ไหนและเมื่อไร [13] ภาพที่สร้างด้วย AI อาจแยกด้วยตาไม่ออก ให้หาต้นฉบับมาเทียบ [7][15]

    ถามหน่วยตรวจสอบข่าว ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม (antifakenewscenter.com, LINE @antifakenewscenter) ติดป้ายผลตรวจเป็น "ข่าวจริง" "ข่าวปลอม" หรือ "ข่าวบิดเบือน" [1][4] และมี Cofact (cofact.org, LINE @cofact) [17] อย่าใช้ยอดแชร์ตัดสิน ผลสำรวจของ UNESCO (ส.ค.–ก.ย. 2567, นักสร้างคอนเทนต์ 500 คนใน 45 ประเทศ) พบว่า 62% ไม่ตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างเป็นระบบก่อนแชร์ และ 42% ใช้ยอดไลก์และยอดแชร์วัดความน่าเชื่อถือ [11]

    ก่อนบริจาค บริจาคผ่านหน่วยงานรัฐ มูลนิธิ หรือองค์กรที่จดทะเบียน ตรวจว่าบัญชีเป็นชื่อนิติบุคคล และไม่โอนตามโพสต์ที่แชร์ต่อกันมา [22]

    แก้ข่าวให้คนในบ้านแบบไม่เสียหน้า คุยเป็นการส่วนตัวและให้เกียรติ [7] สร้างวัฒนธรรม "แก้ไขกันได้โดยไม่โกรธกัน" [25] และแนบลิงก์ผลตรวจแทนการเถียงด้วยความเห็น [1][17] เช่น "ป้าคะ หนูค้นภาพนี้แล้วเจอว่าเป็นภาพเก่า ส่งผลให้ดูนะคะ"

    กฎหมายที่ควรรู้ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 มาตรา 14 มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ [5] ข้อ (1) เอาผิดผู้ที่ "โดยทุจริต หรือโดยหลอกลวง" นำข้อมูลบิดเบือน ปลอม หรือเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน ข้อ (2) รวมถึงข้อมูลเท็จที่ "ก่อให้เกิดความตื่นตระหนกแก่ประชาชน" ส่วนข้อ (5) เอาผิดผู้เผยแพร่หรือส่งต่อ "โดยรู้อยู่แล้ว" [5] คนที่เผลอแชร์จึงไม่ได้ผิดทุกกรณี แต่เมื่อรู้แล้วห้ามส่งต่ออีก ตำรวจเตือนว่าการเผยแพร่ภาพน้ำท่วมเก่าที่ทำให้ตื่นตระหนกอาจผิดข้อ (2) และการหลอกเรี่ยไรอาจผิดฐานฉ้อโกงประชาชน [22] ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย การตัดสินเป็นเรื่องของศาล

    ถ้าพลาดไปแล้ว ทำอะไรก่อน

    1. ถ้าแชร์ข่าวปลอมไปแล้ว ลบโพสต์หรือยกเลิกข้อความ แล้วโพสต์แก้ในกลุ่มเดิมพร้อมลิงก์ผลตรวจ [1][25] เมื่อรู้แล้วว่าเท็จ อย่าส่งต่ออีก [5]
    2. ถ้ายังไม่แน่ใจ ส่งข่าวให้ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมหรือ Cofact ตรวจ แล้วแจ้งผลในกลุ่ม [1][17]
    3. ถ้าโอนเงินหรือให้ข้อมูลไปแล้ว หยุดติดต่อเพจนั้น และเก็บหลักฐาน ทั้งภาพหน้าจอ ลิงก์ เลขบัญชี และสลิป [3][22]
    4. แจ้งธนาคาร และโทร 1441 (ศูนย์ AOC) ตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อระงับบัญชีปลายทาง แล้วแจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.go.th [22][3] อย่าทักเพจที่อ้างว่าช่วยตามเงินคืน [3][23]
    5. แจ้งเพจรับบริจาคที่น่าสงสัย ที่สายด่วน 191 หรือ 1599 และกดรายงานโพสต์ในแพลตฟอร์ม [22][15]
    6. ถ้ากดลิงก์ ติดตั้งแอป หรือกรอกรหัสไปแล้ว ขอคำแนะนำที่ 1212 ETDA (โทร 1212 หรือ LINE @1212etda) และเปลี่ยนรหัสผ่านบัญชีสำคัญ [6][24]

    ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

    • เชื่อเพราะคนแชร์เยอะ ยอดไลก์และยอดแชร์ไม่ใช่หลักฐานว่าจริง [11]
    • เชื่อเพราะชื่อและโลโก้เหมือนสำนักข่าว บัญชีปลอมใช้ชื่อคล้ายของจริงแล้วเติมคำต่อท้าย [14]
    • คิดว่าภาพจริงแปลว่าข่าวจริง ภาพอาจจริง แต่เป็นเหตุการณ์ปีก่อนที่ถูกใช้ผิดบริบท [2][9]
    • แก้ข่าวด้วยการประจานในกลุ่ม อีกฝ่ายเสียหน้าและไม่ยอมรับ ควรคุยส่วนตัวและแนบหลักฐาน [7][25]
    • คิดว่าแชร์ทุกครั้งคือติดคุก หรือคิดว่าส่งต่อไม่ผิดเลย กฎหมายเอาผิดการส่งต่อ "โดยรู้อยู่แล้ว" ทั้งสองความเชื่อจึงไม่ตรงตัวบท [5][1]

    ใช้ในชีวิตจริงและที่ทำงาน

    ที่บ้าน ตั้งกติกาในกลุ่มครอบครัวว่า ข่าวด่วนที่ขอเงินหรือขอข้อมูล ให้ถามกันก่อนโอน ช่วยพ่อแม่เพิ่มเพื่อน LINE ของศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมและ Cofact ไว้ส่งข่าวไปถามเอง [1][17] เมื่อพ่อแม่ส่งข่าวปลอมมา ให้ขอบคุณที่หวังดีก่อน แล้วค่อยส่งผลตรวจเป็นการส่วนตัว [7]

    ที่ทำงาน ข่าวลือเรื่องโรคระบาด ภัยพิบัติ หรือประกาศปลอมขององค์กร ก็ส่งต่อกันในกลุ่มแชตที่ทำงาน ตกลงว่าประกาศจริงมาจากช่องทางทางการเท่านั้น และคอยดูบัญชีที่ปลอมชื่อหรือโลโก้องค์กร เพราะการสร้างตัวตนปลอมเป็นกลยุทธ์ที่พบบ่อย [7]

    ในโรงเรียนและมหาวิทยาลัย เคยมีบัญชีปลอมเป็นสำนักข่าว ทำคลิปว่าคนดังเสียชีวิตหรือถูกจับ แล้วใส่ LINE ID ที่พาไปเว็บพนัน [14] สอนกันว่าคลิปข่าวที่พ่วงลิงก์หรือ LINE ID คือสัญญาณเตือน และลองฝึกค้นภาพย้อนหลังในห้องเรียน [13]

    ถ้าแหล่งข้อมูลเห็นต่าง

    • ถ้อยคำมาตรา 14 บทนี้ยืนยันถ้อยคำผ่านเอกสารเปรียบเทียบของ DGA เพราะเปิดไฟล์ราชกิจจานุเบกษาไม่ได้ ถ้าต้องอ้างอิงทางการ ควรตรวจกับราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 10 ก อีกครั้ง [5]
    • "แชร์ข่าวปลอมมีความผิด" จริงแค่ไหน หัวข้อข่าวของศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมอาจทำให้เข้าใจว่าแชร์ทุกกรณีผิด แต่ตัวบทใช้คำว่า "โดยรู้อยู่แล้ว" และ "โดยทุจริต หรือโดยหลอกลวง" [1][5] ให้ยึดเงื่อนไขในตัวบท
    • ตัวเลขของศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม กระทรวงดีอีแถลงผ่านไทยรัฐ (ก.พ. 2569) ว่าการแจ้งเตือนข่าวปลอมเข้าถึงคนรวมกว่า 864 ล้านครั้ง [20] ตัวเลขนี้วัด "การเข้าถึงคำเตือน" ไม่ใช่จำนวนข่าวปลอม เช่นเดียวกับตัวเลข "ข้อความที่ต้องตรวจสอบ" รายสัปดาห์หรือรายวัน [21][23]
    • สายด่วน 1111 ข่าวหนึ่งระบุ "1111 กด 87" อีกข่าวระบุแค่ "1111" [23][24] ใช้ LINE @antifakenewscenter แทนได้
    • นิยาม หน้านิยามเดิมของ CISA เปิดไม่ได้แล้ว บทนี้จึงใช้นิยามของ Council of Europe จากเอกสารต้นฉบับ [12][7]

    5 จำให้ได้

    ทำได้วันนี้

    ติ๊กแล้วจำไว้ในเครื่องนี้เท่านั้น

    ประโยคจำง่าย

    เร่งให้แชร์ เร่งให้โอน ยิ่งต้องหยุดเช็ก
    จากบท ข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือน
    ภาพสะเทือนใจ ค้นย้อนหลังก่อนเชื่อ
    จากบท ข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือน
    บริจาคผ่านองค์กร ไม่ใช่บัญชีชื่อคน
    จากบท ข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือน

    คำศัพท์ในบทนี้

    ข้อมูลผิดพลาด (misinformation)
    ข้อมูลเท็จที่ถูกแชร์โดยคนที่ไม่ได้ตั้งใจทำร้ายใคร เช่น ญาติที่ส่งต่อเพราะเชื่อว่าจริงและหวังดี [12]
    ข้อมูลบิดเบือน (disinformation)
    ข้อมูลเท็จที่คนปล่อยรู้ว่าเท็จ และตั้งใจเผยแพร่เพื่อทำให้เกิดความเสียหาย [12]
    ข้อมูลจริงที่ใช้ทำร้าย (malinformation)
    ข้อมูลที่เป็นเรื่องจริง แต่ถูกนำมาใช้เพื่อทำร้าย เช่น นำเรื่องส่วนตัวของใครสักคนออกสู่สาธารณะ [12]
    เนื้อหาแอบอ้าง (imposter content)
    เนื้อหาที่ปลอมตัวเป็นแหล่งทางการ ใช้ชื่อ โลโก้ หรือภาพของสำนักข่าว หน่วยงาน หรือบุคคลที่น่าเชื่อถือโดยไม่ได้รับอนุญาต [12][14]
    ค้นภาพย้อนหลัง (reverse image search)
    การนำภาพไปค้นด้วยเครื่องมือ เช่น Google Lens หรือ TinEye เพื่อดูว่าภาพนี้เคยปรากฏที่ไหนและเมื่อไร [13]
    ข้อมูลท่วมช่วงโรคระบาด (infodemic)
    ข้อมูลที่มากเกินไปช่วงโรคระบาด รวมถึงข้อมูลเท็จ ซึ่งทำให้คนสับสน ทำสิ่งเสี่ยงต่อสุขภาพ และไม่ไว้ใจหน่วยงานสาธารณสุข [8]

    ดูอภิธานศัพท์ทั้งเว็บ

    แหล่งอ้างอิง

    ตรวจทานล่าสุด 29 ต.ค. 2569 · ระดับความมั่นใจของเนื้อหา: สูง

    1. AFNC ย้ำเตือน หยุดคิดก่อนคลิก! สร้างหรือแชร์ข่าวปลอม มีความผิดตามกฎหมาย เสี่ยงจำคุกและปรับ — ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย (กระทรวงดีอี), 2026-10-27 · ระดับแหล่ง 1 (antifakenewscenter.com)
    2. ภาพเหตุการณ์ น้ำท่วมอำเภอจะนะ (28 ต.ค. 69) เส้นทางสัญจรไม่ได้ — ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย, 2026-10-28 · ระดับแหล่ง 1 (antifakenewscenter.com)
    3. เพจ นตอ.หน่วยติดตามทรัพย์สินออนไลน์ ช่องทางใหม่ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ข่าวปลอม) — ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย, 2026-10-28 · ระดับแหล่ง 1 (antifakenewscenter.com)
    4. หน้าแรกศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม (ป้ายข่าวจริง/ข่าวปลอม/ข่าวบิดเบือน และรายการข่าวล่าสุด) — ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย · ระดับแหล่ง 1 (antifakenewscenter.com)
    5. พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560: ที่มาและสาระสำคัญ (เปรียบเทียบ 2550/2560) — สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (DGA) · ระดับแหล่ง 1 (dga.or.th)
    6. เกี่ยวกับ 1212 ETDA (Online Fraud and Complaint Center) — สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) · ระดับแหล่ง 1 (1212.etda.or.th)
    7. Tactics of Disinformation — CISA, 2022-10-18 · ระดับแหล่ง 2 (cisa.gov)
    8. Infodemic (health topic) — World Health Organization · ระดับแหล่ง 2 (who.int)
    9. Let's flatten the infodemic curve — World Health Organization · ระดับแหล่ง 2 (who.int)
    10. 2/3 of digital content creators do not check their facts before sharing, but want to learn how to do so: UNESCO survey — UNESCO, 2024-11-26 · ระดับแหล่ง 2 (unesco.org)
    11. Information Disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policy making (DGI(2017)09) — Council of Europe (Claire Wardle, Hossein Derakhshan), 2017-09-27 · ระดับแหล่ง 3 (rm.coe.int)
    12. แชร์เก็บไว้ วิธีตรวจสอบภาพ จริง-ปลอม ? — Thai PBS Verify, 2024-12-02 · ระดับแหล่ง 3 (thaipbs.or.th)
    13. ตรวจสอบพบ: มิจฉาชีพแอบอ้างโลโก้ "Thai PBS" ทำช่องข่าวปลอม เพื่อลวงคนเข้าเว็บพนัน — Thai PBS Verify, 2025-05-29 · ระดับแหล่ง 3 (thaipbs.or.th)
    14. โฆษณา Facebook ใช้บทสัมภาษณ์ปลอมจาก AI ลวงลงทุน (เว็บเลียนแบบหนังสือพิมพ์) — Thai PBS Verify, 2026-07-04 · ระดับแหล่ง 3 (thaipbs.or.th)
    15. Cofact — พื้นที่เปิดให้ทุกคนมาช่วยกันตรวจสอบข่าวลวง — Cofact (ประเทศไทย) · ระดับแหล่ง 3 (cofact.org)
    16. Digital News Report 2026: Thailand — Reuters Institute for the Study of Journalism, 2026-06-16 · ระดับแหล่ง 3 (reutersinstitute.politics.ox.ac.uk)
    17. ดีอีเข้มภารกิจศูนย์เฟกนิวส์ แจ้งเตือนข่าวปลอมแล้ว 864 ล้านครั้ง — ไทยรัฐ (อ้างปลัดกระทรวงดีอี), 2026-02-18 · ระดับแหล่ง 4 (thairath.co.th)
    18. เปิด 10 อันดับข่าวปลอมว่อนเน็ตรอบสัปดาห์! "สัญญาณเตือนสึนามิ" ดีอีเตือนอย่าหลงเชื่อ!! — InfoQuest (อ้างกระทรวงดีอี), 2025-04-05 · ระดับแหล่ง 4 (infoquest.co.th)
    19. ตร.แนะ 'เช็กก่อนเชื่อ-ชัวร์ก่อนโอน!' ระวังตกเป็นเหยื่อข่าวปลอมและแก๊งหลอกเรี่ยไร ช่วยน้ำท่วมทิพย์ — ไทยโพสต์ (อ้างโฆษกสำนักงานตำรวจแห่งชาติ), 2025-11-26 · ระดับแหล่ง 4 (thaipost.net)
    20. ดีอี เตือน เพจปลอม มิจฉาชีพแอบอ้าง 'ตร.' เปิดให้ผู้เสียหายโดนโกง ยื่นขอสิทธิรับเงินคืน — ไทยโพสต์ (อ้างกระทรวงดีอี), 2026-10-16 · ระดับแหล่ง 4 (thaipost.net)
    21. Earthquake Scam Alert: Thieves Exploit Tremors with Fake SMS Links — Nation Thailand (อ้างกระทรวงดีอี/บช.ก.), 2025-03-28 · ระดับแหล่ง 4 (nationthailand.com)
    22. รับบทเป็นนักสืบไซเบอร์ เมื่อคนใกล้ตัวตกเป็นเหยื่อข่าวลวง — Thai PBS (Decode), 2021-06-13 · ระดับแหล่ง 4 (thaipbs.or.th)

    นิยามและวิธีตรวจสอบมาจากเอกสารต้นฉบับของ Council of Europe, CISA และ WHO ส่วนถ้อยคำกฎหมายยืนยันผ่านเอกสารเปรียบเทียบของ DGA ไม่ใช่ราชกิจจานุเบกษาโดยตรง และสถิติของศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมมาจากคำแถลงผ่านสื่อ จึงย้ายไปไว้ในหัวข้อแหล่งข้อมูลเห็นต่าง

    เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการเงินเฉพาะบุคคล ตัวอย่างข้อความ ชื่อบุคคล หน่วยงาน และโดเมนในแบบฝึกเป็นชื่อสมมติ · เนื้อหาตรวจทานตามนโยบายเนื้อหา

    บทที่เกี่ยวข้อง